چند شب قبل در حالیکه رویداد های خبری کشورم را مرور میکردم ، خبری اسف باری توجه ام را بخود جلب کرد وآن خبر درگذشت وارسته مردی از توابع فرهنگسرای ادبیات غنامند کشورم ، استاد احمد ضیإ تخاری بود که بتاریخ 11 مارچ سال جاری در کشور دانمارک پس از یک بیماری طولانی این دیار فانی را وداع گفته و به لقإالله پیوست. روانش شاد ویادش گرامی باد.

بسا ملتها نخستين روز سال خود را تجليل ميکنند و غالب کشورهاى اسلامى روز اول ماه محرم راکه سر سال هجرى قمرى است با تشريفات خاصى اعلام ميکنند. ملل عيسوى اول جنورى را که ادامه عيد ميلاد مسيح است به عنوان روز نخستين از سال نو عيسوى با شکوه خاصى جشن ميگيرند. مردم افغانستان وايران وتاجیکستان وازبکستان وآذربائیجان وبخشی از مردم پاکستان وهند روز اول سال شمسى راجشن ميگيرند.

دالينکه می هغو کسانو ته ډالۍ ده چی زماپه ګډون دلس ګونوليکونکو لخوا د سياسی ليکنو له لوستلو څخه ستړی او تر پزی راغلې دی . دفيبروری ١٤ نيټه هرکال په اروپا کی دوالنتين دورځی پنامه لمانځی چی په

افغانهای که برای تحصیل به مصر فرستاده شده بودند آورده شد.از جمله فارغان پوهنتون جامع الازهر مصر یکی هم برهان الدین ربانی بود که بعد ازعضویت درشبکه اخوان المسلمین مصر به افغانستان بازگشت(۱۹۵۹).وسپس در افغانستان حزب «برادران مسلمان» یا«جمعیت اسلامی» را بنیان گذاشت.ربانی با سایر اعضای حزبش فعالیت های سیاسی خود را در دهه دموکراسی شروع کرد.موضع گیری خشن ودهشت افگنی اخوانیان افغانستان زمانی به مردم کابل افشا گردید که به پاشیدن اسید( تیزاب) به روی زنان ودختران روی برهنه کابل مبادرت ورزیدند.ویا با چاقو شکم بعضی از محصلین وجوانان چپی را در پوهنتون کابل پاره کردند.

مبرهن است که در آشفته بازار سیاست در افغانستان ، سیاستمدارانی وجود دارند که بیشتر به سیاست بازان میمانند تا سیاست مداران! این گروه کسانی اند که با همهء امکانات دست داشته و با سوء استفاده از ساده گی و حتی صداقت مردم درجهت رسیدن به اهدافی که در سر می پرورانند تا به خواسته های درونی شان برسند تلاش میورزند. خواه این اهداف وخواسته ها سیاسی باشد،

درتداوم جنگهای پنجسالۀ گروههای مجاهدین درفاصلۀ سالهای 1371-1375 خورشیدی درکابل یکی ازغم انگیزترین و وحشتناکترین وقایع آن،کشتارجمعی بیگناهــــان درجریان جنگهاست، که کابل وکابلیان درطول قدامت تاریخی اش هیچگاهی اینگونه موردخونریزی،ویرانگری ،تجاوز وتحقیر قرار نگرفته است.

هنگامیکه برای نخستین بار بگوشم رسید که اسلام مرز ندارد، شور و شعف عجیبی بمن دست داد و تمام وجودم را فرا گرفته بود. با خود میگفتم چه جمله ای با مسمی ای ، واقعآ اسلام مرز ندارد و همه سرزمین های اسلامی خانه مشترک مسلمانهاست. این موضوع را گاهگاهی در ذهنم حلاجی میکردم وبا خود میگفتم چه خوب می شد اگر کشور های اسلامییکه در مجاورت هم قرار دارند، یک کشور واحدی را تشکیل میدادند و یا لااقل مرزهای جغرافیایی را کنار زده و تبعهء هر یک از آنان بصورت آزادانه رفت و آمد و گشت وگزار میتوانستند. اینها همه خیال پردازی های بود که در سر می پروراندم، دیری نپائید که چون هزاران هموطنم راهی دیار غربت شده و به چشم و سر آنچه را که انتظارش نمیرفت مشاهده کردم.

اخیرآ سید پرویز کامبخش دانسجوی سال سوم روزنامه نگاری دانشگاه بلخ که از سه ماه بدینسو در بازداشت نیروهای دولتی شهر مزار شریف بسر میرد بجرم اهانت به اسلام محکوم به اعدام گردید. با وجود همه مخالفت ها و تلاش های داخلی وبین المللی ، دست اندرکاران امور، همچنان بر اجرای این حکم تآکید داشتند وحتی علمای دینی ولایت کندز چند روز پیش با پشتیبانی از مجازات کامبخش خواهان اجرای هرچه زودتر این فیصله شدند واز مقامات بلخ خواستند متهم را به آنان تسلیم دهند تا فورآ حکم صادره را به اجراء بگذارند. حتی مجلس سنای افغانستان (مشرانو جرگه) نیز به ریاست صبغت الله مجددی ، با انتشار اعلامیه ای صدور حکم اعدام را برای سید پرویز کامبخش مناسب، مورد تآیید و قابل اجراء دانستند. اما با گذشت کمتر از 24 ساعت اعلامیهء صادره از سوی مجلس سنا ملغی و حمایت از جزای اعدام پس گرفته شد.

سل کاله پخوا د« لويی لوبې » د بنيادي کمپاين د پيل سره په هندوستان اود عربو په خليج کې د برتانيې د امپراطورۍ نايب السلطنه لرډ كروزن د شارجې د بندر په يوې جنګي کښتۍ کې چې د انګرېزانو بیرغ ورباندي رپېدی د يوې بيانيې په ترڅ کې

د افغانستان ټولټاکنو ته لا ښایسته وخت پاتې دی ولې بیا هم د یو شمېر کسانو لخوا پټې او ښکاره هاندې هڅې روانې دي او کوښښ کوي چې په هېواد کې دننه او بهر یو شمېر اړوندو کړیو سره خبرې اتر

در شرايطي كه خشونت هاي بوجود آمده از سوي مخالفان دولت درافغانستان هر روز قرباني ميگيرد، جا دارد تا مرحمي بر زخم هاي هموطنان درد كشيدهء ما گذاشته شود، اما برعكس نه تنها زخمي مداوا نمي گردد، بلكه عده اي تلاش مي ورزند تا آنرا به زخم هاي ناسور مبدل ساخته و با تحت نظر گرفتن مردم ستم ديدهء ما حتي آزادي بيان را از آنان سلب نمايند.

د نیویارک د پیښې (سپتامبر ۲۰۰۱ ) نه وروسته ، د ناتو ۱۹ غړیو هیوادونو، د فاجعې سره د مقابلی په مقصد غونډه وکړه . په دغه غونده کې په افغانستان باندې د ډله ایز یرغل پریکړه وشوه .

سرچينه: ايکانومسټ د ترهګرۍ او بنسټپالنې پر وړاندې په ټولو جبهو کې جګړه روانه ده، خو د بريا او ماتې غوټه به يې يوازې په پاکستان کې پرانستل کيږي. د پاکستان ستونزه يوازې دا نه ده، چې سرحدي او بې قانونه پولې يې د القاعدې او اسامه بن لادن پناه ځايونه ګرځېدلي، يا دا، چې د بنسټپالنې اکاډمۍ (مدرسې) يې ځانمرګي بريدکوونکي روزي او په نړۍ کې يې خوروي؛

تيرکال مي دزړه دعملياتو وروسته پدي هيله چي نوروطنوال مي خداي مکړه ماغوندي بي خبره ورسره لاس اوګريوان نشي ، دراز راز سرچينو څخه يولړ اړين معلومات راټول او دانترنيټ پرليکه مي دنړۍ په هرګوټ کښي ترلوستونکوپوري ورسول . دا پدی خاطر ليکم لکه پياوړۍ شاعردرويش درانۍ چی وايی : بيلتانه دی دهرچا په غم شيريک کړم

اداره کابل تصمیم گرفت که دو دیپلومات اروپایی را به اتهام ارتکاب اعمال « مغایر امنیت ملی » به اصطلاح معروف حقوق بین المللی « نان اگراتا » اعلام و ار افغانستان اخراج کند .

همانگونه که علت العلل تمام بدبختيها ودگرگونيها در جغرافياي سياسي کشورهاي منطقه در قرن نزدهم ،موجوديت هندوستان ثروتمند در مجاورت کشورهاي منطقه بود، ظهور پاکستان در مجاورت افغانستان درسال ۱۹۴۷نيز سبب بدبختيها وسيه روزيهاي بيشماري براي کشور ما درنيم قرن گذشته بوده واينک که يگانه ابرقدرت جهان (امريکا) با ۳۷ کشورجهان براي نجات کشور ما آستين برزده اند تا ثبات وامنيت را دوباره به افغانستان برگردانند، ولي از دست تفتين پاکستان ، اين نطفه ناپاک استعمارانگليس موفق به تحقق چنين امري نشده است وبرعکس پاکستان با بکاربردن ترفندها و چال هاي جديدسياسي سبب شده تا امريکا وناتو بجاي اينکه لانه هاي تروريستي را درپاکستان سرکوب کنند، برسرمردم جنگ زده وتيره روز افغانستان پیوسته با بمب کوبيده ميرود.

پس از آنکه پاکستان در اگست ۱۹۴۷ (به مثابۀ یک کشور اسلامی به حیث دومین کمربند حفاظتی هندوستان در برابر پیشروی های شوروی آنروز مطرح شد) و از پیکر هند جدا گردید و به عنوان کشوری مستقل در جنوب شرق افغانستان عرض وجود نمود، پاکستانیها بلا فاصله با استفاده از جذبات اسلام خواهی مردمان قبایلی تعداد زیادی را مسلح نموده برای تصرف کشمیر که مهاراجای آنجا در سال ۱۹۴۷ اتحاد خود با دولت هندوستان را اعلام نموده بود،بسیج نمودند تا بجنگند، ولی قبایلیان موفق به تسخیر "سری نگر" مرکز کشمیر نشدند.

موفقیت ها ودست آوردهای پاکستان را در تحقق پروژه ترویج افراط گرائی در میان قبایل پشتون، به منظور خنثا کردن فعالیتهای هند وافغانستان علیه آنکشوردر مقاله "بررسی علل افراط گرائی درمناطق قبایلی پاکستان" برشمردیم، در اینجا به عواقب سوء افراط گرائی بروضعیت داخلی پاکستان نظرمی اندازیم.

وړمه ورځ د ختيز اوسويل ختيز زون داتو ولايتونو په سلګونو قومي مشرانو په خپلو سيمو کې د سولې د ټينګښت، پخلاينې او پراختيا را وستلو په موخه، په جلال آباد ښار كې سره راټول شوي وو، دوى د يو لړ خبرو اترو او سلا مشورو نه وروسته، د يوه پرېكړه ليك په خپرولو سره له افغان دولت څخه وغوښتل، چې له مخالفينو سره دې د جګړې پر ځاى د جرګې له لارې، خبرې وکړي، د هغوى سياسي حقوق اعاده او د روانې جګړې لګښتونه دې په سوله ولګول شي.

تيره شپه ډير ناوخت کورته راغلم که څه هم ستړۍ وم له ځان سره مې وويل داويب پاڼې به په منډه راواړوم چي نن بياچاکوم گل اوبوته لاهوکړی دي . لکه چي دانسان پر ارواح اورې نه پوهېږم چې ولي مې دهغوپاڼوپه پرانيستلو پيل وکړ کوم چې له تعصب نه ډکي ليکنې کوي اوپښتنوته سپکو سپورونه ډکي ليکنې نشرته سپاري .

يوه ډله لرغونپوهان باوری دی چی دوی اوس هغه غار موندلې دی چيری چی يوی ښځينه زمرۍ د ايتاليا دپلازمينې يعنی د روم دښار بنسټ ايښودونکې رومولوس Romulus (٣) اودهغه ورور ريموس Remus ته هلته شيدی ورکړی او لويان کړيدې .

د افغانستان د ولسواليو د پرمختيايي شوراگانو استازو، بهرنيو ديپلوماتانو او ژورناليستانو ته د لويې جرگې په كېږدۍ كې ښاغلي كرزي يوه تاريخي وينا وكړه، چې تېره شپه په ملي ټلويزيون كې هم خپره شوه اود ډېرو خلكو غږ غوږ يې پورته كړ.

هغه ورځ مې د پېښور نه خپرېدونکې پښتو مېاشتينۍ( لېکوال ) په مجله کې دجمال خان ورور ترجمه شوی مضون(رپورټ) ولوست چې دامرېکې ېوې ادارې سي اېس ای اېس تېار کړی و . دپاکستان لپاره دامرېکې کړنلارې او امداد، په نامه دا سلمخېز لخوا ترتېب شوی دی . Craig Cohen راپور چې دامرېکې لېکوال چې وروسته به بېا د امرېکې پالېسي مېکرانو او د ګانګرېس د غړو او دولتي واکدارانو په اختېار کې ورکول کېږي . د ترهګرۍ په ضد د جګړې د ګټلو او دافغانستان او پاکستان تر منځ دشخړو دحل لپاره پکې شپږ تجوېزونه وړاندې شوي دي .

داد پنځم جولائ ١٩٧٧م يو سپين سحر و،کله چې دپاکستان په دولتى تيلويزون په فوځى دريشۍ کې يو جنرال راښکاره شو او ويل يى ،،ګرانو هيوادوالو!کله چې سياستوال دبحران په حل کې پاتى راغلل نو دپاکستان وسلوالو ځواکونو پريکړه وکړه چې نو په داسى حالا توشونډې نشى ګنډلى ـ زمايوازينى مرام د خپلواکو او بېطرفه ټاکنوترسره کول دي کوم چې به سږکال ترسره کيږي ـ ددې هيواد بقايوازې او يوازې په جمهوريت کې ده

تاریخ شهادت میدهد که پشتونها مردمان مغرور وسرکشی اند وچون دفاع از معتقدات وآزادی جزوخصلت شان است، بنابرین آنها برای حفظ این ارزشها حاضراند در مقابل هرزورگویی وهر ابرقدرتی دست به مقاومت بزنند و به جنگ متوسل شوند و برای طرد دشمن از سرزمین خود جان هاي خويش را قربان نمايند .این را هم انگلیس میداند وهم روس وهم جنرال مشرف بخوبی میداند وتا کنون باید امریکا وناتو هم درک کرده باشند

د پاکستان د سياسي وضعيت په اړه يوه مقوله دا ده چې، دا هيواد د يوې سپېڅلې وعدې (د مسلمانانو کور) په عنوان د انگريزانو په مرسته له هندوستان څخه د انگريزى استعمار په خلاف د مبارزې له برکته آزاد او (١٤ اگست١٩٤٧) رابېل شو. له پنجاب پرته، د پاکستان اصلي هويتي خاوره ډېره کمه ده،

شاید ګران لوستونکي به زما د لیکنې د عنوان څخه تعجب وکړي چې ولې یې هندوستان ته بختور هیواد یا ټولنه ویلې ده؟ زه د خپلې ادعی د پخلي لپاره کافي دلایل لرم خو په لنډه توګه باید عرض کړم چې هغه هیواد یا ټولنه به څرنګه بختوره نه وي چې له کوم لګښت او یا ځانګړې هڅې پرته یې د خپل کلتور، جامو، رقص، اخلاقو، دیني ارزښتونو، پراخې پیژندنې او داسې نوور بنسټونو لپاره مفت بازار پیدا او یوه داسې ساده ټولنه د خپلو اساساتو او کلتور په لیدلو او خپلولو باندې ور ماته کړي چې د ورځې په تیریدو سره له خپلو ملي ارزښتونو، اخلاقو، دین او کلتور څخه پردي کیږي.

د افغانستان د پوهنی دوزارت د ملي زده کړو د پروکرام په وړاندی د افغان دښمنو ډلو فاشستی دريځ په وړاندی د ښاغلی اتمر دريځ قانونی بڼه لری . د کابل په ښونځيو کی په پښتو ژبه زده کړه دا زمونږ د ولس ملی او قانونی حق دی او هيڅوک نشی کولای چه دا حق زمونږ څخه واخلی

په دې وروستيو دريو لسيزوکې افغانستان هغه ناروغ ټپی ته ورته دۍ چې دمرګ په بسترکې پروت دۍاوهرچا غوښتې دي چې دهغې ددرملنې په پلمه پرهغې خپلې مختلفې نسخې تطبيق اوډول ډول دجراحۍ عمليات ترسره کړي خوعملا يې غوښتې دي چې داناروغ جوړنشي ، پخپلوپښوونه دريږي او دوی ته اړ اوسي ، داډول چلندونه اودا راز دوستی اوخواخوږې ددې سبب شوله چې ناروغې يې مزمنه اوټپونه يې دناسورزخم بڼه ونيسي ٠ سربيره پرهغې دې غلطو نسخو نورې ناروغۍ اورنځونه هم پری وراضافه کړل٠ که ديرش کاله پخوازموږولس دبې وزګارۍ ،بيوزلۍ اوبيسوادۍ څخه رنځ ووړنن مهال ددې رنځونوترڅنګ يې شخړې اوجګړې ، بې امنی ،بې اتفاقی ،دپرديوفرهنګې تيری ،دمخدره توکوداعتيادګواښونه،بنسټپالنه ،مقدساتواوتاريخ ته يې سپکاوی ، دکډوالۍ ستونزمن ژوند، پردی پالنه ،اودهيواددتجزيې خطرهم ځوروي داټول دهغوغلطو نسخوشوم ميراث دۍ چې پردې ولس تطبيق اووآزمايل شوې ٠ زموږ يوشمير روڼ اندوشپږکاله پخوا کله چې دامريکې متحده ايالتونواودهغې ستراتژيکو متحدينودتروريسم سره دمبارزه په نامه دبنسټپالوطالبانو واکمنی رانسکوره اودبن دکنفرانس دپريکړوپر بنسټ ښاغلی کرزی واک ته ورساوه فکريې کاوه چې هغوی به دافغان ولس د ناسورزخم په درملنې سره هغه پخپلوپښوودروي٠ دوی داځکه داسې انګيرل چې امريکا اودهغې متحدين له يوې خوا شتمن دي اوله بله پلوه هغوی د ولسواکۍ اوږده تجربه

دوړوکتوب نه می ارويدلې وه چی فلانی طائفه خلګ قبرستان او اديره نلری . ددی خبری نه مانا دا وه چی دوی خپل مړه خپلوان نه ښخوی او خوری ئی . ولی هيڅکله هم هيچا دانه وه ليدلې چی دوی دی دغه کارترسره کړی وی .

په افغانستان كې له اوږدو جنګ جګړو نه وروسته يوه لويه ستونزه چې هم ولس او هم حكومت ورسره لاس او ګريوان دى، هغه د قانون نه پلي كېدل دي. په اصل كې خو زموږ د هېواد تېرې او اوسنۍ ټولې ناخوالې د همدې بې قانوني له امله رامنځته شوې او خداى خبر كه دا لړۍ روانه وي، زموږ ملت به نور څه او څه وويني.

علل بحران جاری وچارۀ آن
در پیوند با
"مضمون جدید بازی بزرگ"

اگر بحث "مضمون جدید بازی بزرگ" را که درنیمه اول ماه سپتمبر در آسمایی به نشر رسید، خلاصه و نتیجه گیری کنم، میتوان به نکات آتی اشاره کرد

پدې شپو او ورځوکښې ددولت اومفالفينوتر منځ دخبرواومذاکرودپيل مسله ډير توده شوې وه ،په ځانگړې توگه کله چې دافغانستان جمهور رئيس دملگروملتودسازمان په عمومی غونډه کې دبرخې اخيستوپه موخه نيويارک ته سفروکړ . ولسمشرکرزي په نیویارک کې دافغانستان په اړه له یوه نړیوال کنفرانس وروسته خبریالانوته په خبروکې له وسله والو طالبانوسره خبرواتروته چمتووالی وښود.هغه وویل : (( دافغانستان حکومت په جدیت له طالبانوسره دسولې پرخبرو اترو کارکوي اوهڅه کوي چې وسله وال مخالفان اودهغوی پلویان له جګړې لاس اخیستلواو پخلاینې ته وهڅوي .خوکرزي په عین حال کې وویل دا ګرانه ده هغه کسان په ګوته کړي چې سوله غواړي اوهغه چې سوله نه غواړي.

مهمترین موضوع مورد بحث درین نبشتار، جدال روشنفکر در برابر سنت است که به نوعی این تقابل ( میان روشنفکری و سنت ) یا به نفی یکسره روشنفکر می انجامد و یا برعکس به نفی یکسرهء سنت از جانب روشنفکر. به یک تعبیر: این رویارویی و تقابل، یک روند طبیعی است که با توجه به اصل ماهیت فطری روشنفکر از عنصر " پرخاش " و ایستایی " سنت" در برابر پدیده های مدرن، سرچشمه می گیرد و هردو عنصر(روشنفکری و سنت) در یک نقطه ( بستر مناسبات جمعی یا جامعه ) در برابرهم به جدال برمی خیزند.

بشير بغلاني در قسمت چهارم نوشته خود تحت عنوان «در باره ستراتيژی تعليمی وزارت معارف»، باز هم به تحريف، جعل ودروغ افګني پرداخته و چنين مينويسد

_{فرانسه د سپتامبر ۱۸ ۲۰۰۷ کال}
سریزه: د روسی اشغالګرو او ورپسی د نړیواله نظامی ائتلاف په وړاندی دیرښ کاله جګړه د دیورند د کرښی په دواړو خواوو کی دخلکو په منځ کی د مذهبی ، قومی ، سیاسی او عاطفی اړیکو په تینګیدو کی لوی اثر اچولی دی...

بشرې حقونه د دموکراسي نه جلاکيدونکې برخه ده

قدرت های خارجی دوباره به جناح های درگير اسلحه تحويل ميدهند